बिहारमा यो तस्बिरको सबैभन्दा बढी चर्चा भइरहेको छ ।
भनिन्छ राजनीतिमा विनाकारण केही हुँदैन । सम्भव पनि छ- कारण पछि थाहा हुने ।
नीतिश कुमारले बिहारमा केही गर्न लागेको हो कि भनेर त्यसको संकेत देखिन थालेको छ । धेरैपटक यस्तो लाग्छ कि यो सामान्य कुरा हो तर केही महिनापछि भने यो असामान्य हुन्छ ।
नीतिश कुमारको पछिल्लो तस्बिरलाई लिएर निकै चर्चा चलिरहेको छ । यो तस्बिरमा नीतिश कुमारले हाँस्दै तेजस्वी यादवको काँधमा हात राखेका छन् भने तेजस्वी हात जोडेर अलिकति झुकेर हाँस्दै छन् ।
यद्यपि यो सरकारी कार्यक्रमको तस्बिर हो । जहाँ पार्टी र प्रतिपक्षको आगमन औपचारिक संस्कार हो । तर कहिलेकाहीँ औपचारिक समारोहमा अनौपचारिक कुराहरू हुन्छन् ।
वास्तवमा, आरिफ मोहम्मद खानले राज्यपालको रूपमा शपथ लिइरहेका थिए र सोही कार्यक्रममा नीतिश कुमार पनि उपस्थित थिए । बिहार विधानसभामा विपक्षी नेता तेजस्वी यादव पनि उपस्थित थिए ।
दुवै नेताको यो तस्बिर आरजेडी प्रमुख लालुप्रसाद यादवले एक च्यानलको कार्यक्रममा नीतिश कुमारका लागि आफ्नो ढोका खुला रहेको बताएको बयानपछि आएको हो ।
बिहारमा यसै वर्ष विधानसभा चुनाव हुन लागेको र पछिल्ला केही दिनदेखि राज्यको राजनीतिक वृत्तमा नीतिश कुमारलाई लिएर अड्कलबाजी भइरहेको छ । नीतिशको मौनताले पनि यी अड्कलबाजीलाई इन्धन दिएको छ ।
लालुको यो बयानपछि बिहारका कांग्रेस नेता सकिल अहमद खानले पनि भनेका छन्, ‘गान्धी विचारधारामा विश्वास गर्नेहरू ईश्वरवादीहरूबाट अलग हुनेछन्, सबै एकसाथ छन्, नीतीशजीले गान्धीजीका सात उपदेश आफ्नो टेबलमा राख्छन् ।’
करिब एक वर्षअघि नीतिश कुमार बिहारमा महागठबन्धन छोडेर एनडीएमा फर्किएका थिए । उनी फेरि अगस्त २०२२ मा बिहारमा गठबन्धनमा सामेल भए ।
बिहारका मुख्यमन्त्री नीतिश कुमारलाई पत्रकारहरूले यस विषयमा बिहीबार प्रश्न गर्दा उनी मौन देखिए, तर राज्यका नवनियुक्त राज्यपालले पत्रकारको प्रश्नको जवाफमा भने, ‘आज शपथ ग्रहणको दिन हो, त्यसो नगर्नुहोस् । राजनीतिक प्रश्न सोध्नुहोस् ।’
यद्यपि, जेडीयूका वरिष्ठ नेता तथा केन्द्रीय मन्त्री लालन सिंहले लालुको भनाइबाट आफूलाई अलग राख्दै भने, ‘छोड्नुहोस्...जानुहोस् र लालुजीलाई सोध्नुहोस् कि लालुजी के बोल्नुहुन्छ, के भन्नुहुन्छ, उहाँसँगै सोध्नुहोस् । हामीहरु एनडीएमा छौं र हामी दृढताका साथ एनडीएमा छौं ।’
तर, लालन सिंहको यो भनाइले खासै अर्थ राख्दैन किनभने नीतिश कुमारले आफू धूलोमा गाडिने तर फेरि भाजपासँग नजाने पनि भनेका थिए ।
के नीतिशले पुन: गठबन्धन बदल्दान् ?
बिहारका बीजेपी नेताहरूले प्रायः राज्यमा आफ्नै मुख्यमन्त्री र आफ्नै सरकार चाहन्छन् भन्ने अभिव्यक्ति दिन्छन् ।
भर्खरै, बीजेपी विधायक र राज्य सरकारमा उपमुख्यमन्त्री, विजयकुमार सिन्हाले पनि पूर्वप्रधानमन्त्री अटलबिहारी वाजपेयीको जन्मजयन्तीका अवसरमा भनेका थिए कि अटलजीलाई साँचो श्रद्धाञ्जली हुनेछ जब बिहारमा भाजपाको आफ्नै मुख्यमन्त्री हुनेछ ।
तर, पछि उनले आफ्नो भनाइ फिर्ता लिएर नीतिश कुमारलाई बिहारमा ‘एनडीएको अनुहार’ भनेका थिए ।
हालैका दिनहरूमा, महाराष्ट्रको शिवसेना र एनसीपीजस्ता पार्टीहरूसहित देशभरका धेरै क्षेत्रीय दलहरूमा विभाजन भएको छ । बिहारमा रामविलास पासवानको मृत्युपछि उनको पार्टी एलजेपी पनि दुई भागमा विभाजित भएको थियो, जसका लागि चिराग पासवानले पनि भाजपाप्रति आक्रोश व्यक्त गरेका थिए ।
यसबाहेक ओडिसामा बिजु जनता दलजस्ता शक्तिशाली क्षेत्रीय दल पनि भाजपासँग पराजित भयो । क्षेत्रीय दलहरू कमजोर हुँदा भाजपालाई प्रत्यक्ष रूपमा फाइदा भइरहेको छ । यस्तो अवस्थामा नीतिशलाई पनि भाजपासँग डर छ ?
वरिष्ठ पत्रकार सुरुर अहमद भन्छन्, ‘ठूला नेताहरू डराउँछन् भने नीतिश कुमार किन डराउँदैनन् ? त्यसैले नीतिश कुमार दुई तरिकाले खेलिरहेका छन् । उनी बीजेपीसँग छन् र तेजस्वीको काँधमा हात राखेर संकेत दिइरहेका छन् । कि यदि परिस्थिति बदलियो, उनी पनि आरजेडीमा आउन सक्छन् ।’
सुरुर अहमद विश्वास गर्छन् कि- यदि नीतिशले बिहारको सत्ता अरू कसैलाई हस्तान्तरण गर्नु पर्यो भने उनको पार्टीमा कुनै नेता छैन र उनले बिहारका वर्तमान नेताहरूलाई सत्ता हस्तान्तरण गर्दैनन्, यस्तो अवस्थामा तेजस्वी यादव बढी छन् । उनको लागि उपयुक्त ।
तर, वरिष्ठ पत्रकार कन्हैया भेलारीले बिहारको वर्तमान राजनीतिलाई अर्कै दृष्टिकोणबाट हेर्छन् ।
उनी भन्छन्, ‘नीतिश राजनीतिक रूपमा बलियो छन्, त्यसैले उनको चर्चा भइरहन्छ । भाजपाले नीतिशको पार्टी फुटाए पनि उनको भोट तलमाथि गर्न सक्दैन । केन्द्रीय सरकार नीतिशको भरमा चलिरहेको छ भने भाजपाले यस्तो किन गर्ला ?’
उनी बिहार र महाराष्ट्रजस्ता राज्यहरूमा धेरै भिन्नता रहेको विश्वास गर्छन् । नीतिश कुमार एक धेरै अनुभवी राजनीतिक नेता हुन्, जो हरेक कदमको आशा गर्छन् ।
उनी भन्छन्, ‘नीतिश आरजेडीसँग गए पनि धेरैजसो सीएम रहनेछन् र प्रधानमन्त्री बन्ने छैनन् । नीतिश कुमारले भाजपालाई १२२ विधानसभा सिट चाहन्छन् भन्ने दबाब दिइरहेको हुनसक्छ, बाँकी सिटहरू भाजपामा जानेछन् । आफ्ना सहकर्मीहरूसँग ।’
बिहारमा कसरी सुरु भयो अड्कलबाजी
बिहारमा २४३ विधानसभा सिट छन् । राज्यको पछिल्लो विधानसभा चुनावमा, जेडीयूले ४३ सिट मात्र जितेको थियो । जबकि यसले ११५ सिटमा चुनाव लडेको थियो । तर, त्यसपछि पनि नीतिश कुमार राज्यको मुख्यमन्त्री बने ।
पहिले उनले एनडीएमा बसेर सीएम पदका लागि आफ्नो दाबी कायम राखे र त्यसपछि अगस्त २०२२ मा महागठबन्धनमा सामेल भए । उनको पार्टीले त्यसबेला जेडीयूलाई तोड्ने प्रयास भइरहेको आरोप पनि लगाएको थियो ।
वरिष्ठ पत्रकार नचिकेता नारायण भन्छन्, ‘वास्तवमा, नीतिशको बारेमा नयाँ बहस भर्खरै भाजपाका वरिष्ठ नेता तथा गृहमन्त्री अमित शाहको बयानपछि सुरु भएको हो ।’
‘एउटा च्यानलको कार्यक्रममा अमित शाहलाई सोधिएको थियो कि सीएमको अनुहार प्रस्तुत नगरी एनडीएले महाराष्ट्रमा ठुलो जित हासिल गरेको छ, त्यसो भए के बीजेपीले बिहारमा पनि यस्तै प्रयोग गर्न चाहन्छ ? अमित शाहले भने, म एक साधारण कार्यकर्ता हुँ । यस्तो निर्णय लिनु संसदीय बोर्डको काम हो ।’
नचिकेता नारायण भन्छन् कि अमित शाहले नीतिशको बारेमा स्पष्ट बयान दिएनन् र यहाँबाट नीतिशले मौनता अपनाएका छन्, यो पनि भाजपालाई दबाब दिने प्रयास हुन सक्छ ताकि उनीहरूले विधानसभा चुनावमा साझेदारीमा अधिकतम सिट प्राप्त गर्न सकून्।
नचिकेता नारायणको विश्वास छ, ‘नीतिशका लागि ढोका खुला छ भनी लालुप्रसाद यादवले चतुर चाल खेलेका छन् । यसको असर विस्तारै बुझिनेछ । लालुलाई थाहा छ कि एनडीएमा कुनै पनि अन्योल वा विघटनले राजदलाई फाइदा पुग्छ ।’
वास्तवमा, यस वर्षको अन्त्यमा बिहारमा विधानसभा चुनाव हुन गइरहेको छ र नीतिश कुमारको जेडीयू राज्यमा एक मात्र पार्टी हो जसले आरजेडी वा बीजेपीसँग गठबन्धन गर्न सक्छ ।
तथ्यांकले नीतिश कुमारको पार्टी एक्लैले धेरै हासिल गर्न नसके पनि गठबन्धनको बल भने उल्लेख्य रूपमा बढेको देखाएको छ ।
सुरुर अहमद भन्छन्, ‘बिहारलाई लिएर जुन समाचार प्रकाशित भइरहेको छ, त्यो लामो समयदेखि चलिरहेको छ। तर पछिल्ला १५ दिनमा यसमा केही विशेष कुराहरू देखिएका छन् । पहिलो, १५ डिसेम्बरबाट नीतिश महिला सम्मान यात्रामा जाने भने पनि पछि यात्रा स्थगित भएको थियो । त्यसपछि प्रगति यात्राको योजना बनाइएको थियो, तर २५-२६ डिसेम्बरको वरपर नीतिशबारे अड्कलबाजी सुरु भयो ।
यसैबीच गत १९ र २० डिसेम्बरमा राजधानी पटनामा ‘बिहार बिजनेस कनेक्ट-२०२४’ आयोजना गरिएको थियो, जसमा महत्त्वपूर्ण लगानी सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको थियो । यस कार्यक्रमको अन्तिम दिन नीतिश कुमार प्रमुख अतिथिका रुपमा आउनुपर्ने थियो तर उनी आउन सकेनन् । यो विषयले पनि धेरै राजनीतिक अनुमानहरू जन्माएको छ ।
